Oczywiste jest, że obfitość plonów zależy od jakości i urodzaju gleby. W tym celu ludzkość od zarania dziejów korzystała z nawozów, a przede wszystkim z użyźniaczy organicznych. Nawóz organiczny to nawóz powstający z materii organicznej, najczęściej pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego. Dostarcza on glebie składników pokarmowych i jednocześnie poprawia jej właściwości fizyczne, chemiczne oraz biologiczne. Jego największą wartością jest wpływ na próchnicę, aktywność mikroorganizmów, retencję wody czy strukturę gleby.
Są to użyźniacze powstające z materii organicznej. Najczęściej zalicza się do nich nawozy naturalne, czyli odzwierzęce, jak gnojowica, obornik, gnój, guano, a także pochodzące z odpadów roślinnych, czyli kompost. Wszystkie te substancje charakteryzuje nieprzyjemny zapach, ponieważ towarzyszą im procesy gnilne i fermentacyjne, jednakże są wyjątkowo cennym źródłem mikro- i makroelementów dla roślin. Nawozy organiczne wspierają żyzność gleby zarówno w mniejszych ogrodach, jak i na większych uprawach polowych, poprawiając strukturę gleby i dostępność składników odżywczych dla roślin.
Warto poznać nawozy organiczne, a także wszystkie ich rodzaje szczegółowo, aby lepiej dopasować je do specyfiki gleby oraz upraw.
Obornik bydlęcy bądź kurzy jest bogaty w azot i fosfor. To najbardziej uniwersalny wybór, polecany pod zboża, trawy, drzewa owocowe, krzewy, rośliny ozdobne lub warzywa liściaste. Z kolei kompost z resztek roślinnych idealnie nadaje się do lekkich gleb. Zielonki z roślin strączkowych wzmocnią uprawę zbóż i rośliny okopowe, a wermikompost – wytwarzany z odchodów dżdżownic – sprawdzi się w przypadku warzyw (jak pomidory, papryka, sałata), roślin ozdobnych, truskawek. Wybór odpowiednich nawozów organicznych pozwala nie tylko nawozić, lecz także regenerować ziemię długoterminowo, co przekłada się na wyższe plony, często nawet bez konieczności użycia chemii.
Nawóz organiczny wpływa na glebę w sposób wieloaspektowy. Przede wszystkim poprawia strukturę ziemi, co ułatwia dostęp powietrza oraz wody do korzeni roślin. Materia organiczna zawarta w nawozach mineralizuje się stopniowo, uwalniając składniki odżywcze powoli i długo, co zapobiega ich wypłukiwaniu.
Dodatkowo tego typu nawozy zwiększają aktywność mikroorganizmów glebowych, które są odpowiedzialne za naturalne procesy rozkładu i regeneracji ziemi. W efekcie gleba staje się żyźniejsza, zdolna do lepszego zatrzymywania wody, co jest szczególnie istotne podczas dłuższych okresów suszy. Takie działanie wpływa na ogólną równowagę środowiska uprawowego. Stosowanie nawozów organicznych sprzyja też ochronie gleby przed erozją, ponieważ rośliny rosnące na żyznej ziemi silnie wiążą powierzchnię gleby, redukując jej ubytek.
Skoro użyźniacze na bazie materii organicznych są tak drogocenne dla gleby i skuteczne, dlaczego ludzie nadal stosują nawozy sztuczne, czyli mineralne? Niestety, nawozy organiczne mogą nie dawać roślinom wszystkiego, czego potrzebują do optymalnego wzrostu. Zaleca się więc stosowanie różnych metod użyźniania naprzemiennie, zarówno na grządkach ogrodowych, jak i dużych polach uprawnych. Nawozy mineralne dostarczają roślinom szybciej przyswajalnych składników, co pomaga natychmiast zaspokoić ich potrzeby żywieniowe, zwłaszcza w okresach intensywnego wzrostu. Z kolei wprowadzanie materii organicznej wspiera naturalne procesy glebowe oraz wzmacnia środowisko korzeniowe.
Nie trzeba więc wybierać pomiędzy nawozem organicznym a mineralnym, ich stosowanie w systemie naprzemiennym pozwala korzystać z zalet obu tych typów. Dzięki takiemu podejściu rolnicy i ogrodnicy mogą osiągnąć obfite plony, minimalizując jednocześnie negatywne skutki nadmiernego stosowania chemii.
Porównując nawóz mineralny a organiczny, warto patrzeć nie tylko na szybkość działania, ale też na cel nawożenia. Nawozy organiczne poprawiają zawartość materii organicznej, wspierają aktywność biologiczną gleby i stopniowo uwalniają składniki pokarmowe. Nawozy mineralne pozwalają natomiast precyzyjniej uzupełnić azot, fosfor, potas, magnez czy siarkę wtedy, gdy roślina ma na nie największe zapotrzebowanie.
W praktyce o skuteczności nawożenia organicznego decyduje tempo mineralizacji, czyli procesu, w którym składniki związane w materii organicznej przechodzą do form dostępnych dla roślin. Szczególne znaczenie ma stosunek węgla do azotu, określany jako C:N. Materia o szerokim stosunku C, na przykład słoma, może czasowo ograniczać dostępność azotu w glebie, ponieważ mikroorganizmy wykorzystują go do rozkładu resztek organicznych. Z tego powodu przy przyorywaniu słomy lub innych materiałów bogatych w węgiel często trzeba uwzględnić dodatkowe uzupełnienie azotu. Materiały bogatsze w azot mineralizują szybciej, dlatego mogą sprawniej zasilać rośliny w składniki pokarmowe.
Aby wykorzystać pełnię potencjału nawozów organicznych, ważne jest ich odpowiednie stosowanie. Przed nawożeniem należy dokładnie przygotować glebę, spulchniając ją i wyrównując powierzchnię. Nawozy tego typu najlepiej aplikować na wiosnę lub jesienią, co pozwala na stopniowe uwalnianie składników odżywczych w ciągu sezonu wegetacyjnego. W przypadku dużych powierzchni warto pamiętać o ich równomiernym rozprowadzeniu, aby uniknąć miejscowego przenawożenia lub niedoborów.
O czym jeszcze warto pamiętać? Przy stosowaniu nawozów naturalnych trzeba uwzględnić nie tylko potrzeby roślin, ale też zawartość azotu w danym materiale oraz obowiązujące ograniczenia. Roczna dawka nawozów naturalnych wykorzystywanych rolniczo nie może przekraczać 170 kg azotu w czystym składniku na 1 ha użytków rolnych. W praktyce oznacza to, że dawkę obornika, gnojowicy czy pomiotu należy przeliczać na realną ilość wnoszonego azotu, a następnie zestawiać ją z wymaganiami pokarmowymi uprawy i zasobnością stanowiska.
Agrochemia.eu dostarcza zarówno nawozy organiczne, jak i mineralne dostosowane do potrzeb polskich upraw, wspierające naturalne procesy w glebie. Oferujemy szeroki wybór produktów, w tym linie takie jak nawozy azotowe NITRO z zawartością azotu do 46% w formie mocznikowej oraz nawozy fosforowe OPTYMIZER z pięciotlenkiem fosforu do 51% rozpuszczalnym w wodzie. Te formuły wspierają rozwój korzeni i wzrost wegetatywny roślin, z dodatkowymi składnikami jak siarka czy magnez.
